Varieties of Bicol Language

This topic contains 148 replies, has 55 voices, and was last updated by  yin 7 years, 4 months ago.

Viewing 15 posts - 31 through 45 (of 149 total)
  • Author
    Posts
  • #46470


    Kaniela
    Participant
  • #44779


    Jheng
    Participant

    Hello po newbie here. Nagahanap talaga ako ning forum about sa pagkakaiba ng mga bicol dialects at nahiling ko ining site. Inaki po ako sa manila pero nag elementary sa Polangui. High school na ako nakaukod magtaram nin taramon sa Polangui.haloy haloy akong nakaukodta Tagalog man giraray kami sa harong.Tapos nagcollege ako sa Legazpi, pag abot duman naka ukod naman ako ning Bikol-Legazpi. Ngonian nasa Manila na ako. Pero kapag naga uli ako naga bikol pa rin ako.. Polangui pag high school friends at Bikol-Legazpi sa College friends. Minsan naghaharalo halo na lalo pa ngonian na ang BF ko ay isang certified Daragueño. 🙂
    Me mga words sa polangui na pagabot sa libon, oas or Ligao eh iba na. Like “ungaw” – ikos, “Babu” – kino, “dakulu” – gadagal/dakula.

    🙂

  • #38581


    Beto
    Participant

    Lola Felice:

    Ako man ngani La, language in general is one of my passions. But of course, gusto kung magpuon sa Bikol kun maadal nin mga lenguahe, kumbaga patronize your own language. An sakong wish iyo na magkaigwa nin sarong standard Bikol language, na bakong Bikol Naga lang an binasehan kundi gabos na varieties kan Bikol. Kun ano an maray sa ibang Bikol dialects, gusto ko na naka-incorporate iyan sa Standard Bikol na ini. Ining standard na ini kumbaga sarong “made-up” o ginibong linguahe lang, ta hinaralohalo an manga marhay na characteristics kan ibaibang bikol dialects. Pero dai nangangahulugan na itong manga natural na dialects dai na aadalan o ii-encourage na gamiton kundi iyo pa man. Sinda gagamiton side by side. An standard pagaadalan sa entirong region pero an dialects electives lang kumbaga. The standard will be used in all forms of media, pero the standard does not mean Bikol Naga.Iyan po an vision ko kan Bikol languages.

    Manungod po sa sako, saro man lang po akong language enthusiast, na sa spare time nag-aadal nin Bikol dialects. Pero an problema ko po very basic. Dai ako tatao magtaram nin mga dialects apuera sa Bikol Naga. Kulang din an manga nababasa kong taram in other bikol dialects. Kaya ining GoBikol sarong marhay na resource para sa research. Kaya ini-encourage ko an satong manga kababayan na magpost digdi in their native tongues para magkaigwa nin cyber-record kan saindang manga dialects. These records will be invaluable not just for me but for other researchers as well. And most importantly, pag ginamit tang pirmi an satung lenguahe, mas nagiging active ini asin napapakusog.

    Balik po sa pepet sound. Su suggestion ko po, kaya “” an gusto kung character kaini nin huli ta ini po kayang pepet sound minsan “a” o “u” an katapat na manga vowels sa Bikol. Ining “” kaya nakakaagid po sa “u”, garong duwang magkadukut na “u”. Sa IPA po, “” an symbol niya (baliktad na e), kaya sa sako, garo man lang nakatihayang “” an “”. Saka po ining sound na ini pino-produce daa sa “mid central” position kan oral cavity kaya sako very appropriate an garo gira sa laog kaini sa tahaw. Para po duman sa intirisado kun pano ini maluas sa computer, arog po kaini: Bukasan ta po an MS Word, tapos click on the Insert menu bar, click Symbol sa dropdown menu. May maluas pong pop up box na list nin manga fonts.Piliun po an Times New Roman tapos maluwas an gabos na characters manungud digdi. An “” po nasa intersection kan 16th row saka 9th column. Pagnakatungod na po duman an cursor, click ok. Maluwas na po yan sa Ms Word tapos puede ta nang i-cut and paste pag gusto tang gamiton o puede tang gibuhan nin shortcut. Ok po? Sana po magsuggest man an iba kun ano an naiisip ninda.

    Sige po, basahon ko muna su manga posts nindo para mahiling ko ining manga “u” na ini.

    Saka may nahiling po akong list nin Buhi words sa internet. Uya an link. Adalan ko muna.

  • #38280


    Placida
    Participant

    Hi Beto! I’m glad you came to our rescue. Fascinated ako kan pagkakaiba kan taramon sa Bicol thats why I encourage everyone to participate. I had wished somebody (not necessarily from this forum) would come up with a research study on the varieties of this unique language. Siguro ika na an simbag sa sakong pangaturugan.
    Btw, when I speak (or shouldI saytype) Daragueño I would use letter “u” to emphasizethe sound (the way we pronounce “urge”). Like when we say “bugas” to mean bagas (rice) in Albay. I find it awkward to type “bogas” because it would not sound right. Kami ni Nhoy nagkakaintindihan na kaining style kan pagsurat, though admittedly, one would really find it hard to use Daragueño in written communications. My mom would usually write letters in English. An enot kong naadalan sa pagbasa asiniyo an mga letra sa caton. Kan naglaog ako sa grade one, naadalan ko man magsurat sa vernacular pero Bicol-Naga an gamit, bakong su taramon mismo sa Daraga.

  • #38205


    Beto
    Participant

    Sorry, napindut ko na naman tulos an send. Uya palan an equivalent ninda:

    Naga Iriga
    bagas bgas “uncooked rice”
    itum tm “black”
    salug salg “floor”
    tarum tarm “sharp”

  • #38203


    Beto
    Participant

    Pabisa po, Lola Felice. Thanks Rose sa pagsimbag sa hapot ko.

    Reccs, from your answer, I can now conclude that the proto Bikol language, the source language of Bikol Naga and other bikol dialects/languages, have an original “h” sound in it. The reason that is so and not vice versa (the “h” was added in Bikol Naga) is that it is more logical and simpler to explain that way: The “h” was lost and changed to various other consonants depending on adjacent sounds, rather than all the other consonants were lost in these specific environments only and merge into “h”. Disorder increases over time rather than order increasing over time.

    Actually, manga 3 o 4 na sound changes an nangyari sa manga Bikol languages (languages daa ini bakong dialects. See Chris Sundita’s blog, where he quoted Jason Lobel said Bikol has 4 languages. But Wikipedia entry has 3 groups or dialects where Masbatenyo or Bisakol is not considered a Bikol language.) Uya sinda:

    Loss of H
    Loss of
    Loss of another consonant which I don’t know yet which one but has the following manifestations in the dialects: l, r, d, (or Â?), and Ä. “Ä” is found in Buhi’non, “ (or Â?)” from Virac (remember the “y”?), and the rest on the other dialects.
    Metatesis on certain consonants, which I am still unsure. That’s why 3 or 4.

    Ok, going to the 2nd sound change, “” is the pepet or schwa sound found in Iriga, Buhi, and Miraya dialects. I prefer to write it though as “”. If you would only rely on written Bikol, you would not detect it since it is not orthographically represented in any Bikol dialect but it is there when spoken. Here are the examples:

    bgas“uncooked rice”
    tm “black”
    salg “floor”
    tarm “sharp”

    This sound was lost in Bikol Naga and other dialects, since it becomes either an “a” or an “u”, depending on the environment (ulit!). I will show later since i have a more pressing question. Anyone who heard of this o kaya nagtataram na igwa kaini na GB member? Any suggestions on how to write it so we can see it in written Bikol words? Sige na, magsuggest kita tapos by consensus, pilion ta an pinakabagay na character. Paki justify tabi kon tano ta iyan an gusto tang character kan pepet sound na ini.

    Mabalos.

  • #38065


    Anonymous

    @manoy Berto
    Pigbasa ko ang mga posting digdi, magayunon, very enriching daw. Ako man sa obserbasyon ko, [being raised in Tabaco], samo pirmi may “h”, as mentioned above, pero pag-abot na sa bandang Malinao [magka-pirang barrio] and some part of Tiwi, once you listen to them, nawawara ang “h”, another thing na very prominent pa sa lugar na I have mentioned, ay ang minsan if you are very observant, ang “i” nagiging “e” example” “puti” [white], sometimes naging automatic pronounciation by a native resident is “pute’h” which sometimes creates humour sa listener? or bako daw sana ini sa intonation?
    Simbag man tabi duman sa hapot mo: Is there a glottal stop in between the “i” and “a” in these words?
    Sa experience ko may glottal stop between : “i”and “a” lalo sa tataramon kan mga taga Daraga, it is obvious sa pronounciation ninda

  • #38060


    recca
    Participant

    Manoy Beto: nariparo ko man tabi kan…kaso lang idi ko, tabi, kayang splikar ta limitado kan naisian kong bibisa’ron (bicol Ligao sana)….nagtranslate sana ako nu mga “tabulated words” ninyo sa ligao naman..Idi ko tabi maisian kin mi pattern kan mga ‘changes” na yan…
    Is baha (flood) ba’ or baa’? is bihira’ biira’?
    sa ligao tabi kan baha (flood) = ba’ at kan “bihira” = bira’ (pero mi “laday’ pag binisara.)
    Paging mga Experts sa bicol words…SOS tabi…hahahahahahahahaha ..idi kaya ning powers ko kadi…

  • #38043


    Placida
    Participant

    Ba’go ako magsimbag gusto ko ngo’na i-welcome an ba’gong miyembro kan gb. Welcome saimo, Beto! Marhay man anion ka ta naging aktibo giraray ining thread.
    Tama baga su mga obserbasyon nindo manungod sa nawarang letrang “H”. Iyo ini an saro distinction na maririparo nindo sa taramon kan taga-Legazpi saka an Naga. Kami man sa Daraga, we have the tendency to omit somesyllables or letters.
    Sabi ni manoy claro sa post niya:
    Parna kamo…o parinakamo……….pag-abot sa Albay district….”Mare na kamo “..

  • #38041


    Bugs
    Participant

    @manoy beto
    sa legazpi talaga ang “H” pighahale gari baga sa pampanga.

  • #38038


    loy
    Participant

    Idagdag ko man daw po an unique na words duman sa samuya.
    Hadaw? means why? bakit? ta’no?
    Madahom! means beautiful! maganda! magayon/on!

  • #38032


    Beto
    Participant

    Hi recca, kumusta?

    Sorry, naisend ko an post ko na dai pa tapos. Ini an gusto king sabihon: Binasa ko kaya puon sa kapinunan an thread na ini. Nariparo ko lang na may mga tataramon na nawawara an “h” asin iba-iba an nagigiing kasangli, depende kung anong vowel ang kataid kang “h”.

    1. Kung may kataid o kataning na “i” o “e”, nagiging “y”:
    babahi babayi
    pahid payid
    pareho paryo (fr duran)
    parariho parariyo (lola felice)
    amihan amyan (lola felice)

    2. Kung may kataid na “u” o “o”, nagiging “w”:
    bahug bawug
    buhay buway (fr lola felice)
    taho tawo (fr rocky)

    3. Kung parehong vowel ang kataid kang “h”: Dai ko lang aram kong long u o short u ining “u” sa lud. Long “u” as in “luya” (weakness), short “u” as in “muya” (want, like). Paki confirm na lang sa sunod mong post.
    luhud lud (fr duran, lola felice)
    buhuk buk (fr duran, lola felice)
    buok (fr recca)

    4. Pag sa enotan kan tataramon, nagiging glottal stop, base sa manga tataramon na nahiling ko sa thread na ini:
    harani arani (fr. duran)
    harayuon arayuon (fr. duran)
    habul abul (fr lola felice)
    ha’was a’was (fr lola felice)
    haruk aruk (fr lola felice)
    haya’pit ayakpit (fr lola felice)
    harang arang (fr lola felice)
    ha’dit a’dit (fr lola felice)

    #37973


    recca
    Participant

    @manoy Beto = maray man tabi ako…kumusta ko man, tabi, kamo dyan…. Sinubli ko su listahan mo sa ibaba, ta nagrugang ako ning usad pang column, para naman sa ligao, inda sana tabi kin tama nga’min ta medyo, sadayot pa ako nu mag-ali sa ligao…pero maski puru-paono tabi, naka pagabisara man…
    uno tabi, manoy …su ibang bibisaron sa ligao, itinapat ko sa Naga? tibad, paryo man sana tabi….ay pasensya na.., ta amo kan naisian ko..pero sabi ko ngani sa mga ligaonun…paki korek na san…hahahahahaha

  • #37967


    Beto
    Participant

    Hi recca, kumusta?
    May nariparo ako sa mga tataramon sa ligao na itinapat mo sa bikol naga.
    Naga

    Manoy Beto.

  • #37960


    pai caloy
    Participant

    amo talaga manay felice, lang gayon sading pig ponan mong thread ( actually nag post ako sadto, na similar sadi, ta indi ko nakita na ayo palan pino-nan ika. Sabi ngane baga sa Daraga, su’wang gayon !!!!) didi ko na romdoman su mga piga para orop orop ko sadtong mga words… like ulas (dry frying gayud yadi) alin ki noy mikey, uraro (alin ki Alberto) root crop kadi na wara ka na ngane makikita sa mercado/saran, and the comparatives done by Ms. Gayonon Recca.
    parna (come) tabi kamo mga ipang-od/tugang, e-share man ninyo tabi an saindong ka-araman san sa’ton na dialect.

Viewing 15 posts - 31 through 45 (of 149 total)

You must be logged in to reply to this topic.